Người soi sáng cho hoạt động vi phẫu thuật tại Việt Nam

Thầy thuốc Võ Văn Châu Bác sĩ Võ Văn Châu sinh năm 1947 tại Tiền Giang. Ngay khi là Bác sĩ nội trú ngoại khoa, ông nổi danh chuyên cần và chăm chỉ. Sau đó giữ chức Trưởng khoa Ngoại trọng điểm Y tế quận Tân Bình, nơi có nhiều cơ sở sản xuất nhỏ thường xảy ra tai nạn nghề nghiệp. Chứng kiến các công nhân, trẻ nhỏ bị tai nạn đứt rời tay chân, nhưng không cách nào nối liền được, trái tim ông như quặn thắt. Làm sao để nối lại được cánh tay của người cần lao, làm sao gắn lại ngón tay đứt rời của con nít là câu hỏi lớn day dứt mãi trong ông. Thời ấy, vi giải phẫu là khái niệm chỉ có trong sách vở. Ông quyết tâm khẩn hoang “miền đất hoang” ấy bằng ái tình bệnh nhân và niềm ham cháy bỏng với nghề. Ông ra chợ giời tìm mua các kính hiển vi cũ, chế tác kính mổ từ ống dòm pháo binh, ngăn phòng làm thử nghiệm. Lúc đó, lương thầy thuốc 60 đồng nhưng sợi chỉ vi phẫu do Mỹ sinh sản giá đến 17 USD, giá quá cao trong thời kỳ cấm vận!. Vậy là ông mày mò chế tạo sợi chỉ nhỏ như tơ nhện bằng cách ngâm và tách rời các sợi nhỏ của chỉ thường. Công đoạn khó khăn, tốn nhiều công sức nhất là gắn chỉ vào kim. Nhiều đêm ông thức trắng mài, giũa nhỏ các kim, tách đôi đít kim để tìm cách gắn chỉ vào dưới kính lúp, kính hiển vi. Công trình thành công tạo tiếng vang lớn trong ngành y cả nước thời ấy khi khâu nối thành công các ngón tay bị đứt rời tại một bệnh viện tuyến huyện, trong khi nhiều cơ sở y tế khác phải khoanh tay! Thành công nối tiếp thành công, năm 1982, ông là người đầu tiên tại thị thành nghiên cứu về vi phẫu thuật mạch máu - tâm thần, tiếp đó năm 1984, ông vận dụng vi giải phẫu khâu nối chi đứt lìa, chuyển ghép vạt da trong các phẫu thuật tái hiện và phục hồi chức năng. Năm 1985, ông nghiên cứu và chế tạo thành công kim chỉ khâu vi phẫu và thiết kế các phương tiện vi phẫu, cách bảo quản chi đứt lìa, cũng như phổ thông kiến thức về lĩnh vực này qua nhiều phương tiện truyền thông đại chúng. Thán phục hào kiệt của ông, năm 1990, BS Huỳnh Hòa Thanh cùng Ban Giám đốc trọng điểm Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM mời ông đảm đang chức vụ Trưởng đơn vị Vi phẫu - Tạo hình đầu tiên của cả nước. Sau đó 7 năm, Khoa Vi phẫu - Tạo hình được thành lập tạo điều kiện cho ông và các học trò trong sự nghiệp khâu nối, tái hiện chi thể, phục hồi chức năng lao động. Có thể nói, Khoa Vi phẫu - Tạo hình của Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM là đơn vị hàng đầu trong cả nước về lĩnh vực này. Ông còn tổ chức 11 khóa bồi bổ vi giải phẫu, 2 khóa chăm sóc bệnh nhân vi phẫu - tạo hình, xây dựng hàng ngũ phẫu thuật viên và màng lưới vi phẫu - tạo hình cho nhiều tỉnh, thành và TP.HCM. Có làm việc cùng mới thấy sức làm việc của ông gần như “vô hạn”. Ông ngồi “lì” cả ngày trong phòng mổ, miệng luôn ngậm viên kẹo đường để tránh hạ đường huyết. Mài miệt trong phòng nghiên cứu nhưng ông vẫn máu nóng trên bục giảng để hướng dẫn cho học viên đến từ mọi miền đất nước. Ông chính là người thành lập bộ môn Vi phẫu - Tạo hình của Trường Đại học y học Phạm Ngọc Thạch TP.HCM. Dấu chân ông in đậm trên nhiều tỉnh thành miền Trung và Nam bộ. Ông để lại ấn tượng sâu sắc và niềm tin yêu, kính trọng trong lòng mọi người. Thỉnh thoảng, nhiều người bắt gặp ông ngủ gật trên những chuyến xe đêm đến các tỉnh miền cao nguyên hút gió hoặc đồng bằng bóng gió, qua tận Campuchia để viện trợ, đào tạo và chuyển giao công nghệ vi phẫu thuật. Sau khi nghỉ hưu vào năm 2008, ông càng ham nghiên cứu, chạy đua với thời kì còn lại của cuộc thế. Ông vẫn nghiên cứu, chỉ đạo thực hành 60 đề tài khoa học được ít tại các hội nghị trong và ngoài nước. Thấy bạn bè, chiến hữu lo âu về vấn đề sức khỏe, ông tâm tình còn quá nhiều việc phải làm trong khi thời kì… có đợi chờ ai! Sống thanh bạch, lạc quan, ông quan niệm: “Làm nghề y, sự hồi phục của người bệnh, thành công của quá trình điều trị là niềm vui lớn nhất của người thầy thuốc”. Niềm vui ông càng được nhân lên gấp bội khi 3 người con đều nối bước cha theo ngành y. Ông tâm niệm: “Lúc sinh ra, mình khóc, dương gian cười. Khi mình chết đi, mỉm cười trong lúc dương gian khóc” rồi bộc bạch: “Được mọi người yêu và nhớ đó là phần thưởng quý giá nhất trong cuộc đời. Phong bì nhiều, chết cũng không mang theo. Ý nghĩa cuộc thế đâu phải tiền nong! ”. Nhìn lại thành quả mà Bác sĩ Võ Văn Châu đóng góp cho ngành Y nước nhà quả tình ít ai sánh bằng. Ngoài nghiên cứu ông cũng cho xuất bản 8 đầu sách về “Vi phẫu thuật” từ các kỹ thuật cơ bản cho đến chuyên sâu, từ vi giải phẫu mạch máu, thần kinh cho đến giải phẫu tái tạo tứ chi… Công lao của ông đã được Nhà nước và các tổ chức uy tín ghi nhận qua nhiều phần thưởng cao quý như: bác sĩ Ưu tú, Huân chương cần lao Hạng III, Chiến sĩ thi đua nhiều năm liền, nhiều bằng khen các cấp, bằng sáng chế, bằng lao động sáng tạo, giải thưởng y học.... Như cánh chim không mỏi, luôn bay cao và bay xa, ông là tấm gương sáng cho bít tất đồng nghiệp và học trò noi theo. Năm 2013, ông xứng đáng và vinh diệu được tập thể Hội Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM bình chọn là Nhân vật chấn thương chỉnh hình. BS Lê Chí Dũng Nguyên Chủ tịch Hội Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM